چالش آبی در ایران

چالش آبی در ایران:

بحران آب به‌عنوان یکی از مهم‌ترین چالش‌های آینده سیاسی جغرافیای خاورمیانه مطرح است. این در حالی است که درصد مالکیت و نصیب آب در خاورمیانه بخش عربی بسیار پایین است و سرانه آب دراین کشورها هر نفر 1744 متر مکعب آب در سال است و میانگین جهانی آب هر نفر 12900 مترمکعب در سال است. ازجمله عوامل تأثیرگذار در بحران آب علاوه بر عوامل طبیعى، رشد روزافزون جمعیت جهان و افزایش مصرف آب، قطع بی‌رویه درختان جنگل‌ها و تغییر اکوسیستم طبیعت، رشد شهرسازی و افزایش ‍ صنایع آلوده‌کننده آب، شیوه‌های نامناسب و غیراصولی کشاورزى، احداث سدهاى مخزنى و ایجاد دریاچه‌های مصنوعى را می‌توان نام برد؛ که درنهایت همه آنها نوعى تهدید براى جامعه بشرى محسوب می‌شوند.

 شاخص‌های تعیین‌کننده بحران آب

برای تحلیل منابع آب ایران نگاهی به شاخص‌های تعیین بحران آب، شاخص‌های برتر جهانی، همچون شاخص فالکن مارک، شاخص سازمان ملل، شاخص سازمان ملل بسیار حائز اهمیت است.

    شاخص فالکن مارک: فالکن مارک دانشمند سوئدی در مطالعات خود بحران آب را بر اساس مقدار سرانه منابع آب تجدید پذیر سالانه هر کشور تعریف کرده است. فالکن مارک میزان سرانه آب 1700 مترمکعب در سال را به‌عنوان شاخص کمبود معرفی کرده است. بر این اساس کشورهایی که دارای سرانه منابع آب سالانه تجدید پذیر بیش از 1700 مترمکعب هستند، مشکل بحران آب ندارند و کشورهایی که دارای سرانه منابع آب تجدید ‌پذیر بین 1000 تا 1700 مترمکعب هستند جزو کشورهای با تنش آبی محسوب می‌شوند و کشورهایی که دارای سرانه آب تجدید پذیر کمتر از 1000 مترمکعب در سال هستند جزو کشورهای با کمبود آب هستند و سرانه آب کمتر از 500 مترمکعب در سال، فشار بسیار شدیدی به آن کشور تحمیل می‌کند. با توجه به جمعیت حدود 5/77 میلیونی ایران، در حال حاضر سرانه آب تجدید پذیر ایران از مرز 1700 مترمکعب نیز گذشته است و کشور دچار تنش آبی می‌باشد.

شاخص سازمان ملل: بنیاد کمیسیون توسعه پایدار سازمان ملل میزان درصد برداشت از منابع آب تجدید پذیر در هر کشور را به‌عنوان شاخص اندازه‌گیری بحران آب معرفی کرده است. بر اساس شاخص مذکور هرگاه میزان برداشت آب یک کشور بیشتر از 40 درصد کل منابع آب تجدید پذیر آن باشد این کشور با بحران شدید آب مواجه است و اگر این مقدار در حدفاصل 20 تا 40 درصد باشد بحران در وضعیت متوسط و چنانچه این شاخص بین 10 تا 20 درصد باشد بحران در حد متعادل و کمتر از 10 درصد بدون بحران تلقی می‌شود. با توجه به اینکه در ایران هم‌اکنون 70 درصد کل آب تجدید پذیر کشور مورداستفاده قرار می‌گیرد، ایران در وضعیت بحران شدید آبی قرار دارد.

     شاخص موسسه بین‌المللی مدیریت آب: موسسه مذکور دو عامل درصد برداشت کنونی نسبت به‌کل منابع آب سالانه و درصد میزان برداشت آب در آینده نسبت به برداشت آب در حال حاضر را همزمان مورداستفاده قرار می‌دهد که بر اساس این شاخص نیز ایران در وضعیت بحران شدید آبی قرار دارد

 

 

بدین ترتیب اگر بخواهیم فقط شاخص بحران آب فالکن مارک را مدنظر قرار دهیم ایران وارد مرحله تنش آبی شده است لذا لازم است برنامه‌ریزان کشور، بهینه‌سازی مصرف آب را در همه بخش‌ها ازجمله کشاورزی، شرب و بهداشت و صنعت در سرلوحه برنامه‌های توسعه کشور قرار دهند و برنامه‌ریزی برای مقابله با بحران آب نیز باید معطوف به این بخش‌ها و تکیه اصلی بر مدیریت تقاضا و مهار مصرف آب در این بخش‌ها باشد.

بحران آب در ایران

ایران، سرزمینی نیمه کوهستانی است که دو رشته‌کوه البرز با جهت‌گیری شرقی-غربی و رشته‌کوه زاگرس با جهت‌گیری شمال غربی-جنوب شرقی در آن قرارگرفته‌اند. این دو رشته‌کوه مانع رسیدن ابرهای باران‌زا از شمال و غرب کشور می‌شوند و به همین دلیل نیز بخش اعظم کشور را مناطق خشک و نیمه‌خشک تشکیل می‌دهند؛ بنابراین کمبود منابع آبی همواره به‌عنوان یک عامل محدودکننده فعالیت‌ها در کشور مطرح بوده است.

 بحران آب در ایران تحت تأثیر سه عاملِ عمده است:

  •       رشد جمعیت

  •       کشاورزی ناموثر

  •      مدیریت ناصحیح و بهره‌برداری نامناسب

 

ایران بر اساس منابع آب به 6 حوزه اصلی تقسیم می‌شود. این حوزه‌ها به ترتیب عبارت‌اند از:

 

  •      حوزه خزر در شمال

  •      حوزه خلیج‌فارس و دریای عمان در غرب

  •      حوزه دریاچه ارومیه در شمال غرب

  •      حوزه مرکزی در مرکز

  •      حوزه رودخانه هامون در شرق

  •      حوزه سرخس در شمال شرق.

علاوه بر اینکه منابع آب در ایران به‌طور مساوی تقسیم‌نشده است، گسترش شهرها درنتیجه مهاجرت و تحولات در بخش کشاورزی و صنعت، مشکلاتی درزمینهٔ آب شرب و سایر آب‌های مصرفی ببار آورده است. همچنین به علت عدم توازن در میزان بارش در نقاط مختلف و توزیع جمعیت، مقدار آب سرانه حوزه‌ها متفاوت است.

برای مبارزه باکم آبی و مشكلات ناشی از آن استفاده از روش‌های زیر پیشنهاد می‌شود:

   اولویت‌های مصرف: منابع آبی موجود و در دسترس بر اساس ضروریات به مصرف برسند.

    جیره‌بندی: در پی کاهش باراندگی و در شرایط اضطراری به‌منظور استفاده یکسان تمام مردم از میزان آب در دسترس بهتر است آب جیره‌بندی شود.

   اصلاح ساختار مصرف: بر اساس آمارهای موجود در وزارت نیرو و میانگین سی‌ساله، بارندگی سالانه ایران 250 میلی‌متر بوده است كه همین آمار نشان‌دهنده این است كه بارش سالانه كشورمان نسبت به جهان خصوصاٌ كشورهای اروپایی كه بیشتر از 700 تا 800 میلی‌متر در سال است بسار كمتر از حد متوسط بارندگی است؛ بنابراین یکی از مؤثرترین راهکارها برای جلوگیری از بحران آب فرهنگ‌سازی و استفاده صحیح از منابع آبی می‌باشد.

 

 

 

منابع

https://environment.nationalgeographic.com/.../freshwater/freshwater-crisis/

https://news.nationalgeographic.com/water-crisis/

 گرد آوردنده : مهندس میثم کریمی

همچنین شما میتوانید جهت کسب  اطلاعات بیشتر ومشاوره، با کارشناسان شرکت تماس حاصل فرمایید.

tel: 55256411,09124057623

fax: 55256412

 

لطفا مقاله را از لینک زیر دانلود نمایید.

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی

حتما نگاهی به این مقالات بیندازید

تبلیغات

مخازن سختی گیر
نازل سختی گیر
سختی گیر
سختیگیر رزینی
پکیج های تصفیه فاضلاب خانگی
پکیج های تصفیه فاضلاب صنعتی
پکیج تصفیه فاضلاب
تصفیه فاضلاب
چربی گیر فاضلاب
چربی گیر پساب
چربی گیر پساب فاصلاب
چربی گیر
رزین کاتیونی